làm khách
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Thành ngữ/Động từ:
- Từ chối hoặc ăn uống một cách dè dặt, khiêm tốn khi được chủ nhà mời mọc: Hành động giữ ý, không dám thoải mái nhận lấy đồ ăn thức uống hoặc sự tiếp đãi của chủ nhà, thường vì muốn tỏ ra lịch sự, khách sáo hoặc ngại ngùng.
Ví dụ sử dụng
- Thành ngữ/Động từ:
- Đến nhà người quen thì cứ tự nhiên, đừng làm khách. (Khi đến nhà người quen thì hãy thoải mái, đừng khách sáo.)
- Cô ấy chỉ ăn một chút cơm, rõ ràng là đang làm khách. (Cô ấy chỉ ăn một ít cơm, rõ ràng là đang giữ ý, khách sáo.)
- "Chỗ họ hàng gần, xin đừng làm khách." (Giữa họ hàng thân thiết, xin đừng khách sáo.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Làm khách làm cả": Nhấn mạnh sự khách sáo quá mức, có thể khiến chủ nhà cảm thấy không được thoải mái.
- Cứ ăn đi, đừng có làm khách làm cả thế! (Cứ ăn đi, đừng có khách sáo quá như vậy!)
Dùng trong ngữ cảnh mở rộng: Có thể dùng ẩn dụ cho thái độ e dè, không dám thẳng thắn đón nhận một cơ hội hay lời đề nghị nào đó.
- Được mời tham gia dự án, anh ấy cứ làm khách mãi không nhận lời. (Được mời tham gia dự án, anh ấy cứ khách sáo mãi mà không nhận lời.)
Biến thể và từ gần giống
Khách sáo (tính từ): Có tính cách hoặc hành vi giữ ý, kiểu cách như người khách, thiếu sự tự nhiên, thân mật.
- Anh ta nói chuyện rất khách sáo, khó gần. (Anh ta nói chuyện rất kiểu cách, khó gần.)
Khách khí (danh từ): Sự giữ gìn ý tứ, lễ phép quá mức giữa những người đáng lẽ đã thân thiết.
- Hai người bạn thân mà còn nhiều khách khí với nhau. (Hai người bạn thân mà còn nhiều ý tứ, xa cách với nhau.)
Từ đồng nghĩa
- Giữ ý: Giữ gìn ý tứ, kiêng nể, không dám tự nhiên.
- Khách sáo: (Như đã giải thích ở trên).
Từ trái nghĩa
- Tự nhiên: Thoải mái, không gò bó, không giữ ý.
- Thoải mái: Dễ chịu, không câu nệ, không khách sáo.
Thành ngữ liên quan
- Khách ba ngày không chủ cũng nhạt: Thành ngữ này phê phán việc khách ở lâu, dù chủ nhà có hiếu khách đến mấy cũng trở nên nhàm chán. Nó cùng đề cập đến mối quan hệ chủ - khách nhưng từ góc độ khác.
- Đất khách quê người: Chỉ nơi xa lạ, không phải quê hương mình, làm nền cho cảm giác ngại ngùng, "làm khách".
- Từ chối không ăn uống hay ăn uống ít, khi được mời, để giữ ý.